Vina Health

Sau 60 tuổi, ăn bao nhiêu đạm mới đủ giữ cơ? Hướng dẫn mới của Bộ Y tế nói gì

Cứ 4 người cao tuổi đi khám thì 1 người vừa yếu cơ vừa loãng xương. Đó là kết quả một nghiên cứu Việt Nam vừa công bố trên tạp chí PLOS One ngày 26/10/2026: trong 389 bệnh nhân ngoại trú từ 60 tuổi trở lên tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, tỷ lệ vừa yếu cơ vừa loãng xương là 26,7%.

Và chỉ 3 ngày sau, ngày 29/10/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định 3347/QĐ-BYT về Hướng dẫn chuyên môn chuyên ngành Lão khoa — trong đó có chuẩn dinh dưỡng mới cho người cao tuổi, với con số đạm rõ ràng mà mọi gia đình đều có thể tự tính: tối thiểu 1 gam đạm cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày.

Gầy đi không phải chuyện thường của tuổi già

Nhiều gia đình cho rằng người cao tuổi càng gầy càng nhẹ người, ít bệnh. Nhưng theo ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM, sụt cân không chủ ý, ăn uống kém hoặc cơ thể yếu dần có thể là dấu hiệu suy dinh dưỡng, mất cơ hay bệnh lý tiềm ẩn — không phải cứ lớn tuổi là phải gầy.

Khi cơ yếu đi, người cao tuổi khó đứng dậy khỏi ghế, leo cầu thang, đi lại hoặc giữ thăng bằng. Điều này làm tăng nguy cơ té ngã, giảm khả năng tự chăm sóc và khiến quá trình hồi phục sau bệnh kéo dài hơn. Loãng xương càng làm xương dễ gãy hơn khi té ngã.

Nghiên cứu trên PLOS One cũng cho thấy tình trạng vừa yếu cơ vừa loãng xương liên quan độc lập với tuổi cao, chỉ số BMI thấp, bệnh mạch vành (nguy cơ cao gấp khoảng 2 lần) và đái tháo đường (nguy cơ cao gấp khoảng 2,5 lần). Trong nghiên cứu này, tỷ lệ loãng xương ở người cao tuổi Việt Nam được trích dẫn là khoảng 27% ở nữ và khoảng 13% ở nam.

Thay vì chỉ quan tâm ông bà, cha mẹ nặng bao nhiêu ký, gia đình nên chú ý xem họ có ăn uống tốt, đi lại vững vàng và sinh hoạt độc lập như trước hay không.

Chuẩn mới của Bộ Y tế: tối thiểu 1 gam đạm mỗi kg cân nặng

Hướng dẫn Lão khoa mới (Quyết định 3347/QĐ-BYT, ban hành ngày 29/10/2026) quy định cụ thể nhu cầu dinh dưỡng cho người cao tuổi:

• Đạm (protein): tối thiểu 1 gam/kg cân nặng/ngày, trong đó đạm động vật chiếm trên 30%, tăng cường acid amin leucine — loại acid amin quan trọng cho việc duy trì khối cơ.
• Năng lượng: theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam năm 2015 — dưới 70 tuổi: nam 2.000 kcal, nữ 1.700 kcal mỗi ngày; trên 70 tuổi: nam 1.900 kcal, nữ 1.600 kcal. Hội Dinh dưỡng Lâm sàng và Chuyển hóa Châu Âu (ESPEN) năm 2022 ước tính nhu cầu năng lượng của người cao tuổi khoảng 30 kcal/kg/ngày. Nhu cầu thực tế cần điều chỉnh tùy tình trạng dinh dưỡng, mức độ hoạt động, bệnh tật và khả năng dung nạp.
• Tỷ lệ năng lượng: carbohydrate 55–60%, chất béo 20–25% tổng năng lượng, muối dưới 5 gam mỗi ngày.
• Lưu ý trong bệnh viện: người bệnh nội trú mắc bệnh cấp tính thường ăn qua đường miệng không đủ nhu cầu — cơ sở chăm sóc cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp cho người cao tuổi.

Con số 1 gam đạm/kg này cũng trùng khớp với khuyến nghị thực hành: người cao tuổi khỏe mạnh thường cần khoảng 1,0–1,2 gam protein/kg cân nặng mỗi ngày, theo ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy.

1 gam đạm/kg nghĩa là gì? Tính ngay cho người thân của bạn

Đây là lượng đạm (protein), không phải trọng lượng thịt hay cá. Ví dụ:

• Người nặng 50 kg cần khoảng 50–60 gam đạm mỗi ngày.
• Người nặng 60 kg cần khoảng 60–72 gam đạm mỗi ngày.

Nhu cầu thực tế còn phụ thuộc tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý và khả năng dung nạp. Đặc biệt, người mắc bệnh thận hoặc đang áp dụng chế độ ăn điều trị cần được tư vấn riêng — không tự áp dụng một mức chung cho mọi trường hợp.

6 món giàu đạm dễ làm, quen thuộc với mâm cơm Việt

Để hạn chế mất cơ và bảo vệ sức khỏe xương, người cao tuổi cần ăn đủ năng lượng, đủ chất đạm và đa dạng thực phẩm. Trong mỗi bữa chính, nên kết hợp cơm hoặc khoai với thực phẩm giàu đạm như cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ cùng rau củ. Một số món dễ chế biến tại nhà, theo gợi ý của bác sĩ dinh dưỡng:

1. Cá hấp gừng — chú ý gỡ sạch xương trước khi ăn.
2. Thịt nạc băm hấp trứng và đậu phụ non — mềm, dễ nhai, giàu đạm.
3. Canh bí đao nấu thịt nạc hoặc đậu phụ — nhẹ bụng, dễ ăn.
4. Cháo thịt, trứng hoặc đậu phụ — cho người ăn kém, khó nhai.
5. Trứng và sữa, sữa chua — nguồn đạm và canxi quen thuộc, dễ dùng hằng ngày.
6. Cá nhỏ ăn được cả xương — vừa bổ sung đạm, vừa bổ sung canxi.

Người cao tuổi cũng cần được cung cấp canxi từ sữa, sữa chua, thực phẩm tăng cường canxi hoặc cá nhỏ ăn cả xương. Vitamin D có thể được bổ sung từ thực phẩm và chế phẩm bổ sung khi có chỉ định phù hợp.

Ăn đủ vẫn chưa đủ: vận động mới giữ được cơ

Dinh dưỡng đầy đủ là cần thiết, nhưng chỉ ăn uống tốt mà ít vận động vẫn có thể khiến sức mạnh cơ bắp suy giảm. Người cao tuổi nên duy trì đi bộ hoặc các hoạt động nhẹ nhàng hằng ngày nếu sức khỏe cho phép, kèm các bài tập tăng sức mạnh cơ và giữ thăng bằng — giúp duy trì khả năng vận động, hỗ trợ sinh hoạt độc lập và giảm nguy cơ té ngã.

Người từng té ngã, thường xuyên chóng mặt, đau nhiều hoặc mắc bệnh tim mạch nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện.

3 sai lầm cần tránh khi chăm sóc dinh dưỡng cho người cao tuổi

1. Tự ý kiêng hoàn toàn tinh bột hoặc hạn chế chất đạm — gia đình không nên tự cắt giảm khi chưa được đánh giá; thiếu đạm chỉ làm mất cơ nhanh hơn.
2. Dùng canxi, vitamin D liều cao khi chưa được đánh giá — bổ sung cần có chỉ định phù hợp, không tự ý dùng liều cao.
3. Mua thuốc nam, thuốc bắc hay thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc với mục đích "bổ cơ, bổ xương" — tuyệt đối không tự mua khi chưa hỏi ý kiến nhân viên y tế.

Bối cảnh: suy dinh dưỡng ở người cao tuổi nội trú vẫn cao

Một nghiên cứu Việt Nam khác, công bố trên PLOS Global Public Health ngày 16/07/2026, khảo sát 264 bệnh nhân nội trú từ 60 tuổi trở lên tại Bệnh viện 354, Hà Nội (tháng 01–06/2025), ghi nhận 34,8% suy dinh dưỡng và 37,9% có nguy cơ suy dinh dưỡng (theo thang MNA-SF); 33,0% giảm albumin máu và 33,3% suy giảm sinh hoạt hằng ngày. Các nghiên cứu trước tại Việt Nam ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng ở người cao tuổi nội trú tới 72,2%.

Lưu ý quan trọng: các số liệu trên khảo sát bệnh nhân ngoại trú tại Cần Thơ và bệnh nhân nội trú tại Hà Nội — chỉ dùng làm bối cảnh về mức độ phổ biến của mất cơ, loãng xương và suy dinh dưỡng ở người cao tuổi, không suy ra tỷ lệ cho toàn bộ người cao tuổi Việt Nam.

Khi nào cần đưa người cao tuổi đi khám?

Gia đình nên đưa người cao tuổi đi khám nếu nhận thấy: sụt cân không chủ ý hoặc ăn uống kém kéo dài; cơ yếu rõ rệt, đi lại chậm hơn trước; khó đứng lên khỏi ghế, leo cầu thang hoặc thực hiện các sinh hoạt quen thuộc; đi không vững, té ngã nhiều lần; mệt mỏi kéo dài, khó nuốt hoặc xuất hiện thay đổi sức khỏe bất thường.

Tuổi già khỏe mạnh không được đánh giá chỉ bằng số cân trên bàn cân, mà còn ở khả năng ăn uống, vận động và duy trì cuộc sống tự chủ. Hiểu đúng lượng đạm người thân cần, đặt bữa cơm đủ chất trở lại vị trí chính, và nhắc ông bà vận động mỗi ngày — gia đình đã giúp cha mẹ, ông bà giữ cơ, chắc xương ngay từ hôm nay.

Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, dựa trên nguồn chính thống đã trích dẫn; không thay thế tư vấn của nhân viên y tế. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh bệnh nhân thật. Hướng dẫn QĐ 3347 là hướng dẫn chuyên môn cho cơ sở khám chữa bệnh; phần phổ thông trong bài chỉ tóm tắt điểm gia đình cần biết kèm khuyến cáo tham khảo ý kiến nhân viên y tế.

Nguồn:

• VNBizNews (tóm tắt theo báo Sức khỏe & Đời sống — cơ quan ngôn luận Bộ Y tế), 03/11/2026 — "Một số lưu ý về chăm sóc dinh dưỡng cho người cao tuổi trong bệnh viện" (Quyết định 3347/QĐ-BYT, 29/10/2026): https://vnbiznews.com/mot-so-luu-y-ve-cham-soc-dinh-duong-cho-nguoi-cao-tuoi-trong-benh-vien-pid1989627596
• AloBacSi, 22/10/2026 — "Người cao tuổi sụt cân, yếu cơ: Đừng nghĩ chỉ do tuổi già" (ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM): https://alobacsi.com/nguoi-cao-tuoi-sut-can-yeu-co-dung-nghi-chi-do-tuoi-gia.html
• PLOS One, công bố 26/10/2026 — "Prevalence of osteosarcopenia and associated factors among older Vietnamese outpatients" (Ngo LH và cộng sự; 389 bệnh nhân ngoại trú ≥60 tuổi, Bệnh viện Trường ĐH Y Dược Cần Thơ): https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0359850
• PLOS Global Public Health, công bố 16/07/2026 — "Nutritional intake, biochemical profiles, and functional outcomes in elderly inpatients" (Lan TTP và cộng sự; 264 bệnh nhân nội trú ≥60 tuổi, Bệnh viện 354, Hà Nội): http://journals.plos.org/globalpublichealth/article?id=10.1371/journal.pgph.0006803